The Nation-state Philosophy and the Ummah from Wael Hallaq’s Perspective

Falsafah Negara Bangsa dan Ummah Menurut Wael Hallaq

Abstrak

In Wael Hallaq's work, the modern nation-state is not a transhistorical universal entity but a particular historical and epistemic configuration fundamentally incompatible with the moral architecture of Islamic governance. Building on the methodological inheritance of Michel Foucault and Talal Asad, Hallaq traces the severance of knowledge from ethics that underwrites the modern state, contrasts the untethered sovereignty of the nation-state with the tiered sovereignty of the classical Islamic polity, and discloses the structural disposition of the nation-state towards disciplinary violence and homogenisation. Against this, the ummah is an alternative configuration grounded in heterogeneity, localised authority, and an integrated pedagogy of subject formation through the Sharia and Sufism. The path forward lies in rebuilding autonomous Islamic institutions through the waqf, recovering an ethically integrated epistemology of knowledge, and strategically engaging stable Muslim-majority societies such as Malaysia and Indonesia in imagining a post-nation-state Islamic futurity.

Negara bangsa moden, dalam karya Wael Hallaq, bukanlah suatu entiti universal yang melangkaui sejarah, sebaliknya satu konfigurasi sejarah dan epistemik yang khusus, yang secara asasnya tidak serasi dengan seni bina moral pemerintahan Islam. Berasaskan warisan metodologi daripada Michel Foucault dan Talal Asad, Hallaq menjejaki pemutusan ikatan antara ilmu dan etika yang mendasari negara moden, membezakan kedaulatan negara bangsa yang terlepas daripada apa-apa rujukan lebih tinggi dengan kedaulatan berlapis dalam tradisi Islam klasik, serta mendedahkan kecenderungan struktural negara bangsa terhadap keganasan disiplin dan homogenisasi. Sebagai alternatif, ummah merupakan satu konfigurasi yang berasaskan kepelbagaian, autoriti tempatan, dan pedagogi pembentukan subjek yang bersepadu melalui Syariah dan tasawuf. Jalan ke hadapan terletak pada pembinaan semula institusi Islam yang berdikari melalui wakaf, pemulihan epistemologi ilmu yang terikat secara etika, serta penglibatan strategik masyarakat majoriti Muslim yang stabil seperti Malaysia dan Indonesia dalam membayangkan satu masa hadapan Islam pasca negara bangsa.